Welcome

» Core Business

    » Training and Research

    » Archives and Manuscripts Administration

    » National Library Information Resources management

    » Ethiopian Studies and Legal Deposit service

    » Records Management

» Wat's on...

    » Exhibition

    » Public Lecture

» Training

    » E-training

    » Training on demand

» Useful Information

    » Contacts

    » Videos

    » Nala Location

» Registration

    » ISBN Request

    » Record Center

Useful Links

Photo Gallery

» Download Membership Registration Form

FAQ

 
»  የቅሬታ ማስተናገጃ ሥርዓት እና የቅሬታ ምክንያት ስለሚሆኑ ጉዳዮች

መግቢያ
ማንኛውም ሰው ከማንኛውም የመንግስት አካል መረጃን የመጠየቅ፣ የማግኘትና የማስተላለፍ መብት ያለው መሆኑ በመገናኛ ብዙኃንና የመረጃ ነፃነት አዋጅ ቁጥር590/2000 ክፍል ሶስት የተደነገገ በመሆኑ፤
የመንግስት አካላት የሚቀርብላቸውን የመረጃ ጥያቄ የሚያስተናግዱበትን የአገልግሎት አሰጣጥ በተመለከተ የሚቀርቡ ቅሬታዎችን ቀልጣፋና ውጤታማ በሆነ መንገድ መፍታት የሚችሉበትን ወጥ አሠራር መዘርጋት አስፈላጊ በመሆኑ፤
መረጃ ጠያቂዎች የመንግስት አካላት በሚሰጧቸው ውሣኔዎች፣ መልሶች ወይም አገልግሎቶች ካልረኩ ቅሬታ የሚያቀርቡበትን እና የሚስተናገዱበትን ስርዓት መዘርጋት ተገቢ በመሆኑ፤
በመገናኛ ብዙኃንና የመረጃ ነፃነት አዋጅ ቁጥር 590/2000 አንቀጽ  32 ንዑስ አንቀጽ 1ከ(ሸ) እስከ (በ) በተደነገገው መሠረት ይህ የመረጃ ነጻነት መብት የቅሬታ ማስተናገጃ የአፈጻጸም መመሪያ ወጥቷል፡፡

ክፍል አንድ
ጠቅላላ
1. አጭር ርዕስ
ይህ የአፈጻጸም መመሪያ ‹‹የመረጃ ነጻነት መብት የቅሬታ ማስተናገጃ የአፈጻጸም መመሪያ ቁጥር 1/2003›› ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡
2. ትርጓሜ
የቃሉ አግባብ ሌላ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ በስተቀር በዚህ የአፈጻጸም መመሪያ ውስጥ፡-
1. ‹‹የመንግሥት አካል›› ፣ ‹‹መረጃ›› ፣ ‹‹የሕዝብ ዕንባ ጠባቂ›› ፣ ‹‹ክልል›› ‹‹የሕዝብ ግንኙነት ኃላፊ›› ፣ ‹‹ የግለሰብ መረጃ›› እንዲሁም ‹‹ሰው›› የሚሉት ቃላት በመገናኛ ብዙኃንና የመረጃ ነፃነት አዋጅ ቁጥር 590/2000 አንቀፅ 2 ላይ የተመለከቱት ትርጓሜዎች ይኖሯቸዋል፡፡
2. “አዋጅ” ማለት የመገናኛ ብዙኃንና የመረጃ ነጻነት አዋጅ ቁጥር 590/2000 ነው፡፡
3. “ቅሬታ” ማለት መረጃን የሚመለከት ጥያቄ የቀረበለት የመንግሥት አካል በሰጠው ውሣኔ ወይም መልስ ወይም አገልግሎት አሰጣጥ ላይ ተገልጋይ አለመርካቱን የሚገልጽበት ሁኔታ ሲሆን ስህተቶች መፈፀማቸውን በመግለጽ ውሳኔውን ወይም መልሱን የመቃወም አቋምን ያጠቃልላል፡፡
4. “አቤቱታ” ማለት የመንግሥት አካል የሕዝብ ግንኙነት ኃላፊ በቀረበለት የመረጃ ጥያቄ ላይ በሰጠው ውሳኔ ቅሬታ ያለው ማንኛውም ሰው ቅር የተሰኘበትን ነገር በመግለጽ ለመንግሥት አካሉ የበላይ ኃላፊ የሚያቀርበው የጽሁፍ ጥያቄ ነው፡፡
5. “ይግባኝ” ማለት የመረጃ ጥያቄ የቀረበለት የመንግሥት አካል የበላይ ኃላፊ በሰጠው ውሣኔ ቅር የተሰኘ መረጃ ጠያቂ ለህዝብ ዕንባ ጠባቂ ተቋም የሚያቀርበው አስተዳደራዊ ይግባኝ ወይም ለፍ/ቤቶች በየደረጃው በጽሑፍ የሚያቀርበው ቅሬታ ነው፡፡
6. “ቅሬታ አቅራቢ” ማለት ለመንግሥት አካል የመረጃ ጥያቄ አቅርቦ የተሰጠውን ውሣኔ በመቃወም አቤቱታ ወይም ይግባኝ የሚያቀርብ፡-
ሀ/ ማንኛውም መረጃ ጠያቂ፣
ለ/ የግል መረጃ የሚመለከተው ሰው፣
ሐ/ የንግድ ምስጢር ባለቤት፣
መ/ ለፍርድ ቤት የሚቀርብ ይግባኝን በተመለከተ ውሣኔ የሰጠውን የመንግስት አካል ይጨምራል፡፡
7. “የንግድ ምስጢር ባለቤት” ማለት የንግዱን መረጃ ያገኘ ወይም የፈበረከ ወይም ያጠናቀረ ወይም ያመነጨ ሰው ማለት ነው፡፡
8. “የበላይ ኃላፊ” ማለት መረጃ ጠያቂው የመረጃ ጥያቄውን ያቀረበበትን የመንግሥት አካል የዕለት ተዕለት ተግባራት በበላይነት የሚመራ ሰው ነው፡፡
3. ስለፆታ አገላለጽ
በዚህ የአፈጻጸም መመሪያ በወንድ ፆታ የተገለፀው ለሴት ፆታም ያገለግላል፡፡
4. የተፈፃሚነት ወሰን
ይህ የአፈጻጸም መመሪያ የአዋጁን ክፍል ሦስት ድንጋጌዎች የማስፈፀም ግዴታ በተጣለባቸው በሁሉም የመንግሥት አካላት ላይ ተፈፃሚ ይሆናል፡፡


5. ዓላማ
የአፈጻጸም መመሪያው የሚከተሉት ዓላማዎች ይኖሩታል፡-
1. በመንግሥት አካላት ውስጥ ከመረጃ መጠየቅና መስጠት ጋር ተያይዞ የሚነሱ ቅሬታዎችን ፍትሀዊነትና ገለልተኝነት በሰፈነበት ሁኔታ ቀልጣፋና ውጤታማ ምላሽ የመስጠት፣
2. ቅሬታ የሚያስተናግዱ የመንግሥት አካላት ወጥ በሆነ የቅሬታ ማስተናገጃ ሥርዓት እንዲመሩ የማድረግ፣
3. መረጃ ጠያቂዎች በሂደቱ የሚሠማቸውን ቅሬታ የማቅረብ፣ የመሠማትና ምላሽ የማግኘት መብታቸውን የማረጋገጥ፡፡
6. ስለ ቅሬታ ማስተናገጃ አካላት
በመረጃ ጥያቄ ላይ የሚቀርቡ ቅሬታዎችን የሚያስተናግዱ አካላት የሚከተሉት ናቸው፡-
1. የሕዝብ ግንኙነት ኃላፊ በሰጠው ውሣኔ ላይ የሚቀርብ ቅሬታ ሲሆን ውሣኔውን የሰጠው የመንግስት አካል የበላይ ኃላፊ፣
2. የመንግስት አካል የበላይ ኃላፊ በሰጠው ውሣኔ ላይ የሚቀርብ ቅሬታ ሲሆን የሕዝብ ዕንባ ጠባቂ ተቋም ዋና ዕንባ ጠባቂ፣
3. የሕዝብ ዕንባ ጠባቂ ተቋም ዋና ዕንባ ጠባቂ በሰጠው ውሣኔ ላይ የሚቀርብ ይግባኝ ሲሆን ስልጣን ያለው ፍርድ ቤት፡፡

ክፍል ሁለት
የቅሬታ ማስተናገጃ ሥርዓት
ምዕራፍ አንድ
ለመንግሥት አካል የበላይ ኃላፊ ስለሚቀርብ ቅሬታ
7. የቅሬታ ምክንያት ስለሚሆኑ ጉዳዮች
አቤቱታ አቅራቢው በሚከተሉት ምክንያቶች አቤቱታውን ሊያቀርብ ይችላል፡-
1. የመረጃ ጠያቂ ከሆነ፣
ሀ/ መረጃ ጠይቄ መስተናገድ ባለብኝ ጊዜ ውስጥ አልተስተናገድኩም፣
ለ/ መረጃ በጠየቅሁት መጠን እና/ወይም ጥራት አልተሰጠኝም፣
ሐ/ መልስ ወይም ውሣኔ በጽሁፍ አልተሰጠኝም፣
መ/ መረጃ በነጻ ማግኘት ሲገባኝ ክፍያ ተጠይቄአለሁ፣
ሠ/ አግባብ ያልሆነ የመረጃ ክፍያ ተጠይቄአለሁ፣
ረ/ መከልከል የሌለብኝን መረጃ በሙሉ ወይም በከፊል ተከልክያለሁ፣
ሰ/ ካለብኝ የአካል ጉዳት ወይም፣ ማንበብና መጻፍ አለመቻል፣ አንጻር የሕዝብ ግንኙነት ኃላፊው በአዋጁ አንቀጽ  14 ንዑስ አንቀፅ 1 መሠረት የተዘጋጀውን ፎርም በመሙላት ትብብር አላደረገልኝም፣
ሸ/ በፍትሐዊነትና በእኩልነት አልተስተናገድኩም፣
ቀ/ መረጃው በሚፈለገው ቅርጽ ተዘጋጅቶ እያለ ተከልክያለሁ፣
ተ/ መረጃው በመረጥኩት ቋንቋ ተዘጋጅቶ እያለ ተከልክያለሁ፣
ቸ/ ያቀረብኩትን የመረጃ ጥያቄ የሚያስተናግድ ሰው አላገኘሁም፣
ነ/ ያልተሟላና ትክክለኛ ያልሆነ መረጃ ተሰጥቶኛል፣
ኘ/ ታትሞ መውጣት ያለበት መረጃ ታትሞ አልወጣም፣
አ/ መረጃውን የተከለከልኩበት ምክንያት አልተገለጸልኝም፣
ከ/ መረጃውን የጠየቅሁበትን ምክንያት ባለመግለጼ መረጃውን ተከልክያለሁ፣
ኸ/ መረጃውን የያዘውን ሰነድ ለመመልከት እና/ወይም ከሰነዱ ላይ ማስታወሻዎችን ወይም ጥቅሶችን ለመገልበጥ ጠይቄ ተከልክያለሁ፣
ወ/ ያለአግባብ እንድመላለስ በማድረግ አጉላልቶኛል፣
ዘ/ ከዚህ በላይ ከተዘረዘሩት ጋር ተመሳሳይ የሆኑ ሌሎች ምክንያቶች፡፡
2. የግል መረጃን የሚመለከት ከሆነ፡-
የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ1 ፩ ተፈጻሚነት እንደተጠበቀ ሆኖ፡-
ሀ/ መረጃው የግል መረጃ ሆኖ እንዲያዝልኝ ጠይቄ አልተፈቀደልኝም፣
ለ/ መረጃው ከህግ ውጭ ለመረጃ ጠያቂ ተሰጥቶብኛል ወይም ሊሰጥብኝ ነው፣
ሐ/ ከዚህ በላይ ከተዘረዘሩት ጋር ተመሳሳይ የሆኑ ሌሎች ምክንያቶች፡፡
3. የንግድ ምሥጢር ባለቤት ከሆነ፡-
የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ ፩ ተፈጻሚነት እንደተጠበቀ ሆኖ፡-
ሀ/ መረጃው በንግድ ሚስጥርነት እንዲያዝልኝ ጠይቄ አልተፈቀደልኝም፣
ለ/ መረጃው ከህግ ውጭ ለመረጃ ጠያቂ ተሰጥቶብኛል ወይም ሊሰጥብኝ ነው፣
ሐ/ ከዚህ በላይ ከተዘረዘሩት ጋር ተመሳሳይ የሆኑ ሌሎች ምክንያቶች፡፡
4. በዚህ አንቀጽ ከንኡስ አንቀጽ 1 እስከ 3 የተመለከተው እንደተጠበቀ ሆኖ አቤቱታ አቅራቢው ከአንድ በላይ አቤቱታዎች ካሉት በአንድ ላይ አጣምሮ ማቅረብ ይችላል፡፡
8. የአቤቱታ ማቅረቢያ የጊዜ ገደብ
1. አቤቱታው የሚቀርብበት የመጨረሻ ቀን በበዓል ወይም በዕረፍት ቀን የሚውል ከሆነ በሚቀጥለው የሥራ ቀን ማቅረብ ይቻላል፡፡
2. አቤቱታ አቅራቢው ቅሬታውን በአዋጁ በተወሰነው የጊዜ ገደብ ውስጥ ያላቀረበው ከአቅም በላይ በሆነ ምክንያት ከሆነና ለዚህም በቂ ማስረጃ ማቅረብ ከቻለ አቤቱታውን እንዲያቀርብ ይፈቀድለታል፡፡
3. ለዚህ የአፈጻጸም መመሪያ ሲባል ከአቅም በላይ የሆነ ምክንያት አለ የሚባለው አቤቱታ አቅራቢው ቀጥሎ ከተዘረዘሩት ምክንያቶች ቢያንስ አንዱ የተከሰተ መሆኑን በበቂ ማስረጃ ማረጋገጥ ሲችል ይሆናል፡-
ሀ/ በህመም ምክንያት ህክምና ላይ የቆየ መሆኑን፣
ለ/ በእስር ላይ የቆየ መሆኑን፣
ሐ/ በተለያዩ ምክንያቶች በሃገር ውስጥ ያልነበረ መሆኑን፣
መ/ በብሔራዊ ጥሪ ግዳጅ ላይ የነበረ መሆኑን፣
ሠ/ መረጃ ጠያቂው በመደበኛነት ወይም በጊዜያዊነት በሚኖርበት ወይም የመንግስት አካል መሥሪያ ቤት በሚገኝበት አካባቢ እንደ መሬት መናወጥ፣ ማዕበል፣ እሳተገሞራ ወይም ይህን የመሳሰሉ ተፈጥሮአዊ መቅሰፍቶች የደረሱ መሆኑን፣ ወይም
ረ/ ከዚህ በላይ የተዘረዘሩት እንደተጠበቁ ሆነው ሌሎች ተቀባይነት ያላቸው ምክንያቶች ሲያቀርብ፡፡
4. በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ 2 እና3  የተመለከተው ቢኖርም ከአቅም በላይ የሆነው ምክንያት ከተወገደ ጀምሮ በ20 ቀናት ውስጥ አቤቱታውን ካላቀረበ መብቱ ቀሪ ይሆናል፡፡
9. የአቤቱታ ማቅረቢያ ዘዴ
ማንኛውም አቤቱታ አቅራቢ ወይም ሕጋዊ ወኪሉ የተዘጋጀውን የአቤቱታ ማቅረቢያ ቅጽ በመሙላት ቅሬታውን በሚከተሉት መንገዶች ሊያቀርብ ይችላል፡-
1. በአካል
2. በፖስታ
3. በፋክስ
4. በኢሜል ወይም
5. ሌሎች አግባብነት ያላቸው የኤሌክትሮኒክስ ዘዴዎችን በመጠቀም፡፡
10. የአቤቱታው ይዘት
አቤቱታ አቅራቢው መረጃው ለሚገኝበት የመንግሥት አካል የበላይ ኃላፊ የሚያቀርበው አቤቱታ የሚከተሉትን መያዝ አለበት፡-
1. ለበላይ ሀላፊው አቤቱታው የቀረበበትን ቀን፣
2. የአቤቱታ አቅራቢውን ስም እና አድራሻ፣
3. ቅሬታው የቀረበበትን የሕዝብ ግንኙነት ኃላፊ ስም፣
4. ለአቤቱታው ምክንያት የሆነውን ፍሬ ነገር፣
5. ባቀረበው የመረጃ ጥያቄ ላይ በሕዝብ ግንኙነት ኃላፊው ውሣኔ የተሰጠበት ቀን፣
6. የመረጃ ጥያቄው ለህዝብ ግንኙነት ኃላፊው የቀረበበት ቀን፣ እና
7. አቤቱታ አቅራቢው የሚጠይቀውን መብት፡፡
11. ከአቤቱታው ጋር ስለሚቀርቡ ማስረጃዎች
1. አቤቱታ አቅራቢው የሚከተሉትን ማስረጃዎች ከአቤቱታው ጋር አያይዞ ያቀርባል፡-
ሀ/ መረጃን የሚመለከት ጥያቄ የቀረበለት የመንግሥት አካል የሕዝብ ግንኙነት ሀላፊ የሰጠውን ውሣኔ ግልባጭ፣
ለ/ ሌሎች ለጉዳዩ አስፈላጊ የሆኑ ማስረጃዎች (ካሉ)፡፡
2. አቤቱታ አቅራቢው በእጁ የሌሉ ማስረጃዎች ካሉ የሚገኙበትን መግለጽ አለበት፡፡
12. የአቤቱታ አቀባበል ስነ ስርዓት
1. በመረጃ ጥያቄ ላይ የሚቀርብ አቤቱታ ውሣኔውን ለሰጠው የመንግሥት አካል የሪከርድና ማህደር ሠራተኛ መቅረብ አለበት፡፡
2. የሪከርድና ማህደር ሠራተኛ አቤቱታው ገቢ የሆነበትን ቀንና የፋይል ቁጥር የሚገልጽ ማረጋገጫ ለአቤቱታ አቅራቢው በመስጠት አቤቱታውን ወዲያውኑ ለመንግሥት አካሉ የበላይ ኃላፊ ማቅረብ አለበት፡፡
13. አቤቱታን የማጣራት ሥራ ስለሚቋረጥበት ሁኔታ
1. ማንኛውም የመንግሥት አካል የበላይ ኃላፊ አቤቱታ አቅራቢው ጉዳዩን አልተከታተለም በሚል ምክንያት የአቤቱታውን ማጣራት ማቋረጥ አይችልም፡፡
2. አቤቱታ አቅራቢው የማጣራቱ ሥራ እንዲቋረጥ በጽሁፍ ሲጠይቅ ወዲያውኑ ይቋረጣል፡፡
14. በአቤቱታው ላይ ስለሚሰጥ ውሣኔ
1. በመንግሥት አካል የበላይ ኃላፊ የሚሰጥ ማናቸውም ውሣኔ በጽሁፍ መሆን አለበት፡፡
2. የመንግሥት አካል የበላይ ኃላፊ የሕዝብ ግንኙነት ኃላፊ የሰጠውን ውሣኔ፡-
ሀ/ በመሻር፣
ለ/ በከፊል በመሻር ወይም በማሻሻል፣
ሐ/ በማጽናት፣
መ/ በድጋሚ ታይቶ እንዲወሰን ለሕዝብ ግንኙነት ኃላፊው በመመለስ ሊወስን ይችላል፡፡
3. የበላይ ኃላፊው በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ2(መ) መሠረት ሲመልስ የማሻሻያ ሃሣቡን ወይም በድጋሚ ማየት አስፈላጊ የሆነበትን ምክንያት በዝርዝር መግለፅ አለበት፡፡
4. የመንግስት አካል የበላይ ኃላፊ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀፅ 2 (መ) መሠረት ውሣኔ ሲሰጥ አቤቱታ አቅራቢው በግልባጭ እንዲያውቀው ያደረጋል፡፡
15. ስለእርምት እርምጃ አወሳሰድ
1. በዚህ የአፈጻጸም መመሪያ አንቀጽ 14 ንዑስ አንቀጽ 2 (ሀ) እና (ለ) በተመለከተው መሠረት የተሰጠውን ውሣኔ እንዲፈጽም የበላይ ኃላፊው ለሕዝብ ግንኙነት ኃላፊው በጽሁፍ መግለጽ አለበት፡፡
2. የህዝብ ግንኙነት ኃላፊው ውሣኔው እንደደረሰው ተግባራዊ በማድረግ ለበላይ ኃላፊው ማሳወቅ አለበት፡፡
3. በዚህ የአፈጻጸም መመሪያ አንቀጽ 14 ንዑስ አንቀጽ 2  (መ) እና ንዑስ አንቀጽ 3  በተመለከተው መሠረት ትዕዛዝ የደረሰው የሕዝብ ግንኙነት ኃላፊ ውሣኔ በመስጠት ለበላይ ኃላፊው ማሳወቅ አለበት፡፡
ምዕራፍ ሁለት
ለሕዝብ ዕንባ ጠባቂ ተቋም ስለሚቀርብ አስተዳደራዊ ይግባኝ
16. ለአስተዳደራዊ ይግባኝ ምክንያት ሊሆኑ ስለሚችሉ ጉዳዮች
ማንኛውም አቤቱታ አቅራቢ በሚከተሉት ምክንያቶች ለሕዝብ ዕንባ ጠባቂ ተቋም አስተዳደራዊ ይግባኝ ሊያቀርብ ይችላል፡-
1. ለመንግሥት አካል የበላይ ኃላፊ ያቀረበው አቤቱታ ውድቅ ሲደረግበት፣
2. በአዋጁ በተደነገገው የጊዜ ገደብ ውስጥ መልስ ወይም ውሣኔ ሳያገኝ ሲቀር፣
3. ጥያቄው ተሟልቶ ሳይመለስ ወይም ሳይስተናገድ ሲቀር፣
4. የተሰጠው ውሣኔ ሳይፈፀም ሲቀር፡፡


17. ይግባኝ የሚቀርብበት ጊዜ
1. ማንኛውም አቤቱታ አቅራቢ አስተዳደራዊ ይግባኙን በአዋጁ በተገለጸው የ ቀናት የጊዜ ገደብ ውስጥ ማቅረብ አለበት::
2. ከአቅም በላይ በሆነ ምክንያት በተወሰነው የጊዜ ገደብ ውስጥ ማቅረብ ካልቻለ የዚህ የአፈጻጸም መመሪያ አንቀጽ 8 ከንዑስ አንቀጽ 1 እስከ 4 በተመለከተው መሠረት የሚስተናገድ ይሆናል፡፡
18. የአስተዳደራዊ ይግባኝ አቤቱታ ይዘት
1. አስተዳደራዊ የይግባኝ አቤቱታ የሚከተሉትን ፍሬ ነገሮችን መያዝ አለበት፡-
ሀ/ የይግባኝ አቤቱታ አቅራቢውን ስምና አድራሻ፣
ለ/ የመረጃ ጥያቄው የቀረበበትን ቀን እና የመንግስት አካል ስምና አድራሻ፣
ሐ/ የመንግስት አካሉ የበላይ ኃላፊ ቅሬታ ቀርቦለት ውሣኔ የሰጠበትን ቀን፣
መ/ ለይግባኝ አቤቱታው ምክንያት የሆነውን ፍሬ ነገር በዝርዝር፣
ሠ/ የይግባኝ አቤቱታ አቅራቢው እንዲወሰንለት የሚፈልገውን የመብት ጥያቄ፡፡
2. አቤቱታ አቅራቢው የሚከተሉትን ማስረጃዎች ከአቤቱታው ጋር አያይዞ ያቀርባል፡-
ሀ/ መረጃን የሚመለከት ጥያቄ የቀረበለት የመንግሥት አካል የሕዝብ ግንኙነት ሀላፊ የሰጠውን ውሣኔ ግልባጭ፣
ለ/ መረጃን የሚመለከት ጥያቄ የቀረበለት የመንግሥት አካል የበላይ ሀላፊ የሰጠውን ውሣኔ ግልባጭ፣
ሐ/ ሌሎች ለጉዳዩ አስፈላጊ የሆኑ ማስረጃዎች (ካሉ)፡፡
3. አቤቱታ አቅራቢው በእጁ የሌሉትን ማስረጃዎች የሚገኙበትን በማመልከት ማቅረብ አለበት፡፡
19. አስተዳደራዊ ይግባኝ ስለሚቀርብበት ዘዴ
ማንኛውም አቤቱታ አቅራቢ ወይም ሕጋዊ ወኪሉ የሚያቀርበው አስተዳደራዊ የይግባኝ አቤቱታ ተቋሙ ያዘጋጀውን ቅፅ በመሙላት በሚከተሉት ዘዴዎች ሊቀርብ ይችላል፡-
1. በአካል፣
2. በፖስታ፣
3. በፋክስ፣
4. በኢሜል፣ ወይም
5. ሌሎች አግባብነት ያላቸው የኤሌክትሮኒክስ ዘዴዎችን በመጠቀም፡፡
20. የአስተዳደራዊ ይግባኝ አቀባበል ሥነ-ሥርዓት
1. አስተዳደራዊ ይግባኙ በዚህ የአፈጻጸም መመሪያ አንቀጽ ፲፰ መሠረት ሲቀርብ ሪከርድና ማኅደር ሠራተኛው ለአቤቱታ አቅራቢው የፋይል ቁጥር በመስጠት ወዲያውኑ ለዋና ዕንባ ጠባቂው ማቅረብ አለበት፡፡
2. ዋና ዕንባ ጠባቂው በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ 1 መሠረት አስተዳደራዊ ይግባኙ ሲቀርብለት ወዲያውኑ በጉዳዩ ላይ ማጣራት እንዲካሄድ ያደርጋል፡፡
21. ማስረጃ ስለማሰባሰብ
1. ዋና ዕንባ ጠባቂው አቤቱታ የቀረበበትን የመንግስት አካል በደብዳቤ ለመጠየቅ ወይም የተቋሙ መርማሪዎችን በአካል ተገኝተው ጉዳዩን እንዲያጣሩ ለማድረግ ይችላል፡፡
.2 ለመንግሥት አካል የሚላከው ደብደቤ በተቻለ መጠን ለሚጣራው ጉዳይ አስፈላጊ የሆኑ ሰነዶችን ዝርዝር እና የማብራሪያ ዓይነት ያመላከተ መሆን አለበት፡፡
3. በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ2  መሠረት የተላከው ደብዳቤ የደረሰው የመንግሥት አካል የበላይ ኃላፊ ተቋሙ በሚወስነው የጊዜ ገደብ ውስጥ ሠርተፊኬት ከወጣላቸው ሰነዶች በስተቀር ሌሎች የተጠየቁ ሰነዶችን ማቅረብ ወይም ማብራሪያ መስጠት ወይም ከቦታው ድረስ በመሄድ ለሚደረገው ማጣራት ሠነዶችን ማሳየት ወይም ለሕዝብ ዕንባ ጠባቂ ተቋም መላክ ይኖርበታል፡፡
22. ውሣኔ ስለመስጠት
1. ዋና ዕንባ ጠባቂው በዚህ የአፈጻጸም መመሪያ አንቀጽ21 ፳፩ መሠረት አስፈላጊ ማብራሪያዎችንና ማስረጃዎችን ካሰባሰበ በኋላ የመንግሥት አካሉን የበላይ ኃላፊ ውሣኔ በማጽናት ወይም በመሻር ወይም በከፊል በመሻር ወይም በማሻሻል ሊወስን ይችላል፡፡
2. ዋና ዕንባ ጠባቂው በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ  1 መሠረት የሰጠውን የውሣኔ ግልባጭ ለአቤቱታ አቅራቢውና ለመንግሥት አካሉ የበላይ ኃላፊ መላክ አለበት፡፡
3. የዋና ዕንባ ጠባቂው ውሣኔ ከመንግሥት አካሉ የበላይ ኃላፊ ውሣኔ የተለየ በሆነ ጊዜ የበላይ ኃላፊው ውሣኔው እንደደረሰው ወዲያውኑ ውሣኔውን መፈፀሙን ለዋና ዕንባ ጠባቂ በጽሁፍ መግለጽ አለበት፡፡
23. ስለ እርምት እርምጃ
1. የመንግሥት አካል በአዋጁ ክፍል ሶስት ድንጋጌዎች የተረጋገጡትን መረጃ የማግኘት መብቶች ከጣሰ ዋና ዕንባ ጠባቂው በአዋጅ ቁጥር 590/2000፭፻፺/፪ሺ አንቀጽ39/4 ፴፱/፬/ በተደነገገው መሠረት አስፈላጊው እርምጃ እንዲወሰድ ሊያደርግ ይችላል፡፡
2. ማንኛውም የመንግሥት አካል የበላይ ኃላፊ ለቀረበለት አስተዳደራዊ ይግባኝ የሰነድ ማስረጃ እንዲልክ፣ በአካል ቀርቦ ማብራሪያ እንዲሰጥ እና/ወይም የተቋሙ መርማሪዎች በስፍራው ተገኝተው ለሚያደርጉት ምርመራ እንዲተባበር ተጠይቆ ፈቃደኛ ባልሆነ ጊዜ ዋና ዕንባ ጠባቂው በተቋሙ ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር 211/1992፪፻፲፩/፲፱፺፪ አንቀፅ 39/11 እና አንቀጽ41/11 የተሠጠውን ሥልጣን ተግባራዊ ያደርጋል፡፡
3. ዋና ዕንባ ጠባቂው ለህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሪፖርት በሚያቀርብበት ጊዜ የተቋሙን ውሣኔ ተግባራዊ ያላደረጉ የመንግሥት አካላትን እንደአስፈላጊነቱ በስም በመግለጽ ሪፖርት ማቅረብ ይችላል፡፡

ምዕራፍ ሦስት
ለፍርድ ቤት ስለሚቀርብ ይግባኝ
24. ለፍርድ ቤት የሚቀርብ የይግባኝ አቤቱታ
አቤቱታ አቅራቢው ዋና እንባ ጠባቂው በሚሰጠው ውሣኔ ላይ ቅር ከተሰኘ በአዋጁ አንቀፅ 34 ድንጋጌ መሠረት ስልጣን ላለው ፍርድ ቤት ይግባኝ ማቅረብ ይችላል፡፡
25. ፍርድ ቤት ስለሚሠጠው ውሳኔ
1. የይግባኝ አቤቱታው የቀረበለት ፍርድቤት በአዋጁ አንቀጽ 35 መሰረት ሰርተፊኬት ከተሰጠባቸው ሰነዶች በስተቀር ማንኛውንም ሰነድ ሊመረምር ይችላል፡፡
2. ፍርድ ቤቱ በጉዳዩ ላይ ከሚሰጠው ውሳኔ በተጨማሪ ወጪና ኪሳራን በተመለከተ ተገቢ ነው ያለውን ትዕዛዝ ሊሰጥ ይችላል፡፡
ክፍል ሦስት
ልዩ ልዩ ድንጋጌዎች
26. ስለቅሬታ ማቅረቢያ ቅጾች
የሚከተሉት የቅሬታ ማቅረቢያ ቅጾች የዚህ የአፈጸጸም መመሪያ አካል ሆነው በአባሪነት ተያይዘዋል፡፡
1. የመረጃ መጠየቂያ ቅጽ፣
2. የሕዝብ ግንኙነት ኃላፊ ውሳኔ ማሳወቂያ ቅፅ፣
3. የአቤቱታ ማቅረቢያ ቅጽ፣ እና
4. አስተዳደራዊ ይግባኝ ማቅረቢያ ቅጽ፡፡
27. ከሕዝብ ዕንባ ጠባቂ ተቋም ጋር የመተባበር ግዴታ
የመንግሥት አካላት የመረጃ ነጻነት ሕግ አፈጻጸምን በተመለከተ ከሕዝብ ዕንባ ጠባቂ ተቋም ጋር የመሥራት ግዴታ አለባቸው፡፡
28. የአፈጻጸም መመሪያውን ስለማሻሻል
የሕዝብ ዕንባ ጠባቂ ተቋም የዕንባ ጠባቂዎች ጉባኤ አስፈላጊ ሆኖ ሲያገኘው ይህንን የአጻጸም መመሪያ ሊያሻሽለው ይችላል፡፡
29. ከአፈጻጸም መመሪያው ጋር ስለሚቃረኑ መመሪያዎችና አሠራሮች
ከዚህ የአፈጻጸም መመሪያ ጋር የሚቃረኑ መመሪያዎች፣ ማኑዋሎችና አሰራሮች በዚህ የአፈጻጸም መመሪያ በተመለከቱት ጉዳዮች ላይ ተፈፃሚነት አይኖራቸውም፡፡
30. የአፈጻጸም መመሪያው የሚፀናበት ጊዜ
ይህ የአፈጻጸም መመሪያ በሕዝብ ዕንባ ጠባቂ ተቋም የዕንባ ጠባቂዎች ጉባኤ ከፀደቀበት ከዛሬ ሰኔ 17፲፯ ቀን2003  ዓ.ም ጀምሮ የፀና ይሆናል፡፡
አዲስ አበባ
ሰኔ ፲፯ ቀን ፪ሺ፫ ዓ.ም
ፎዚያ አሚን
የኢፌዲሪ የሕዝብ ዕንባ ጠባቂ ተቋም
ዋና ዕንባ ጠባቂ

የመረጃ መጠየቂያ ቅጽ
በመገናኛ ብዙሃንና የመረጃ ነፃነት አዋጅ ቁጥር 590/2000 ክፍል ሦስት ድንጋጌዎች መሠረት
የቀረበ የመረጃ ጥያቄ
መረጃ ጠያቂውን የሚመለከቱ መረጃዎች
የመረጃ ጠያቂው ሙሉ ስም(ከነ ማዕረጉ ይጠቀስ)---------------
 ዜግነት ፆታ፣ ---------                    ወንድ                 ሴት  
 የጋብቻ ሁኔታ፣ ያገባ  ያላገባ  የመታወቂያ ቁጥር ----------

የመረጃ ጠያቂው የመኖሪያ አድራሻ
ክልል --------ከተማ----- ክ/ከተማ -------ወረዳ ---ቀበሌ-- የቤ.ቁጥር
የቤት ስልክ ቁ.------- የመ/ቤት ስልክ ቁ.--------- የሞባይል ስልክ ቁጥር -----------
የመልዕክት ሣ.ቁጥር ኢሜል ------------
የሥራ ሁኔታ፣
የግል        የመንግስት          ተማሪ         ሌላ ካለ ይግለፁ -------------
 የተሰማራበት የሥራ ዘርፍ/ኃላፊነት 
ተማሪ ከሆነ የሚማርበት የት/ቤት/ተቋም ስም ----------
ሌላ ከሆነ ይገለፅ ---------
የመረጃ ጥያቄው በተወካይ የቀረበ ከሆነ፣
የተወካዩ ሙሉ ስም (ከነ ማዕረጉ ይጠቀስ) ----------------
ፆታ፣ ወንድ      ሴት   የመታወቂያ ቁጥር
የመኖሪያ አድራሻ
ክልል ከተማ ክ/ከተማ ወረዳ ቀበሌ የቤት ቁጥር ------------
የቤት ስልክ ቁ. የመ/ቤት ስልክ ቁ. የሞባይል ስልክ ቁጥር -------------
የመልዕክት ሣ.ቁጥር ኢሜል ---------------

የመረጃ ጥያቄ የቀረበለትን የመንግስት አካል የሚመለከቱ መረጃዎች
የፌዴራል የመንግስት አካል    የክልል የመንግስት አካል    የከተማ አስተዳደር 

የመንግስት አካል/የመስሪያ ቤቱ ስም -------------
የተጠየቁትን መረጃዎች የሚመለከቱ ጉዳዮች 
የፋይል ስም (የሚያውቁ ከሆነ) -----------
የፋይል ቁጥር (የሚያውቁ ከሆነ) -------------
ፋይሉ የተፈጠረበት ጊዜ (የሚያውቁ ከሆነ) ቀን ወር ዓ/ም----------- 
መረጃው የሚገኝበትን ቦታ የሚያውቁ ከሆነ ይግለፁ -------------------
መረጃው እንዲሰጥዎት የሚፈልጉበት ቅርፅ፣ 
በወረቀት ኮፒ------------- 
በኤሌትሮኒክ፣ በኢሜል  በሲዲ  በፍላሽ ዲስክ  በካሴት------------ 
ሌላ ከሆነ ይግለፁ 
መረጃውን ማየት እፈልጋለሁ (Inspection) አዎ  አይደለም  ሌላ ካለ (ይገለፅ) 
የቅጂ ወይም የገፅ ብዛት -------------
መረጃ ፈላጊው መረጃውን ለማግኘት የሚፈልገው እገዛ ካለ------------ 
የአካል ጉዳት ካለ ይግለፁ ------------
መረጃውን የሚፈልጉበት ጊዜ
በመደበኛ           በአጣዳፊ  
አጣዳፊ ከሆነ ምክንያቱ በአጭሩ ይገለፅ-------------------------
መረጃውን ለማፈላለግና ለማጠናቀር የሚያስፈልጉ አስተዳደራዊ ወጪዎችን በሙሉ ወይም በከፊል የማይሸፍኑ ከሆነ ምክንያቱን በአጭሩ ይግለፁ-----------------------------------
የመረጃ ጥያቄ መጠየቂያ ቅፅ የተሞላበት ቀን--------- ወር ዓ/ም ---------------
ፊርማ ------------


ማስታወሻ፣

መረጃውን ለማፈላለግና ለማጠናቀር የሚያስፈልገውን አስተዳደራዊ ወጪ በሙሉ ወይም በከፊል የማይሸፍኑ ከሆነ ከክፍያ ነፃ የሚያሰጥዎትን ሕጋዊ ማስረጃ ከዚህ ቅጽ ጋር አያይዘው ያቅርቡ፡፡ 
የመረጃ ጥያቄው በተወካይ የቀረበ ከሆነ የውክልና ስልጣን ማስረጃ ፎቶ ኮፒ ከዚህ ቅፅ ጋር አያይዘው ያቅርቡ፡፡ 
የዚህ ቅጽ ግልባጭ በሕዝብ ግንኙነት ኃላፊው ተፈርሞ ለመረጃ ጠያቂው መሰጠት አለበት፡፡



 

NALA News

Downloads